Çocuklarda Alerjiler Nasıl Yönetilir?
Alerji tanım immün sistem aşırı duyarlılık normalde zararsız maddelere alerjen hücresel-humoral yanıt IgE aracılı tip birinci hipersensitivite histamin-lökotrien salınımı semptomlar, çocukluk prevalans artan trend yüzde yirmy ila otuz gelişmiş ülkeler hijyen hipotezi erken yaş mikrobiyal maruziyet azalma immün sistem dengesizlik Th2 dominant, yaygın alerji tipleri gıda alerji süt-yumurta-fıstık-balık-buğday-soya IgE aracılı iki ila sekiz yaş arası yüzde beş ila sekiz, çevresel alerji polen-ev tozu akarı-küf-hayvan tüyü rinit-astım genelde iki yaş sonrası başlangıç okul çağı yaygın, atopik dermatit egzama bebek-erken çocukluk kuru kaşıntılı deri yüzde on ila yirty, ilaç alerji antibiyotik penisilin-sefalosporin döküntü-anafilaksi nadir ciddi, böcek sokması arı-eşekarısı lokal-sistemik reaksiyon anafilaksi riski ve alerji yürüyüşü atopic march atopik dermatit bebek-gıda alerji okul öncesi-alerjik rinit okul çağı-astım ergenlik progresyon sırayla gelişim erken müdahale önleyici mevcuttur. Genetik-çevresel faktörler aile öyküsü ebeveyn alerji-astım çocukta risk yüzde elli tek ebeveyn yüzde yetmiş beş her iki ebeveyn kalıtım poligenik HLA-IL dört-IL on üç gen varyantları, hijyen hipotezi erken yaş enfeksiyon maruziyet azalma antibiyotik kullanım artışı Th1-Th2 dengesi Th2 baskın alerjik yanıt, mikrobiyom bağırsak flora çeşitliliği azalma sezaryen-antibiyotik-formula mama immün tolerans bozulma, çevresel toksinler hava kirliliği-sigara dumanı-kimyasallar BPA-ftalatlar havayolu irritasyonu-immün disfonksiyon, vitamin D eksikliği D vitamini immün modülasyon yeterli seviye yüzde otuz ng/ml altı alerji riski artışı, beslenme zamanlaması erken katı gıda girişi dört ila altı ay tolerans geliştirme geç giriş onki ay üzeri duyarlanma artışı LEAP çalışması fıstık erken giriş alerji azaltma yüzde seksen, anne sütü koruyucu immünoglobulin-prebiyotik-sitokin tolerans gelişimi altı ay önerisi WHO, evcil hayvan köpek-kedi erken maruziyet bebek koruyucu enfeksiyon maruziyet çeşitli mikrobiyal maruz ve stres-psikolojik annne stres-çocuk stres kortizol immün fonksiyon etkileme astım-egzama kötüleşme mevcuttur. Gıda alerjisi patogenez IgE aracılı gıda proteini ilk maruziyet duyarlanma IgE antikor üretimi ikinci maruziyet mast hücre-bazofil degranülasyonu histamin-triptaz salınımı hızlı semptom dakikalar içinde iki saat, hücre aracılı non-IgE T hücre aracılı geç yanıt saatler-günler gastrointestinal semptomlar gıda proteini enterokoliti FPIES, mikst IgE-hücre kombinasyon eozinofilik özofajit yutma zorluğu-gıda sıkışma kronik inflamasyon, yaygın alerjenler süt kasein-whey protein bebek en sık ilk gıda alerji yüzde iki ila üç beş yaş yüzde seksen beş tolerans, yumurta ovalbumin-ovomucoid ikinci sık bebek-okul öncesi yüzde iki çoğunluk beş yaş tolerans, fıstık ara-en yüksek anafilaksi riski yaşam boyu devam yüzde yirty tolerans nadir, ağaç fıstığı badem-ceviz-fındık-kaju çapraz reaktivite fıstıkla yaşam boyu çoğunluk, buğday gluten-gliadin bebek-çocuk yüzde bir beş yaş tolerans yüksek, soya protein bebek formüla yüzde nokta dört iki yaş tolerans çoğunluk, balık-kabuklu deniz ürünü somon-ton-karides-yengeç okul çağı-ergenlik yaşam boyu devam anafilaksi riski yüksek, susam tahini-tahin bar okul çağı artan prevalans yaşam boyu ve semptomlar hafif oral alerji sendromu dudak-ağız-boğaz kaşıntı-şişme taze meyve-sebze yiyen kısa süre, orta gastrointestinal bulantı-kusma-kramp-ishal bir ila iki saat cilt ürtiker-anjiyoödem solunum wheezing-öksürük-burun tıkanıklığı, şiddetli anafilaksi multi-sistem çoklu organ tutulumu cilt-solunum-gastrointestinal-kardiyovasküler hipotansiyon-şok-bilinç kaybı yaşamı tehdit edici acil epinefrin mevcuttur. Çevresel alerji alerjik rinit hay fever burun akıntısı-tıkanıklık-hapşırma-kaşıntı-göz sulanma mevsimsel polen bahar-yaz-sonbahar ağaç-çimen-ot, yıl boyu perennial ev tozu akarı-küf-hayvan tüyü-hamam böceği sürekli semptomlar, tetikleyiciler polen bahar ağaç akçaağaç-huş-meşe yaz çimen timothy-orchard sonbahar ot ragweed-mugwort hava polen sayısı yüksek rüzgarlı günler, ev tozu akarı Dermatophagoides pteronyssinus-farinae yatak-halı-koltuk nem-sıcaklık toz birikimi, küf spor nem alan banyo-bodrum hava yayılımı solunum, hayvan tüyü kedi Fel d birinci-köpek Can f birinci dander tükürük-deri protein hava-yüzey uzun süre kalıcı, astım kronik havayolu inflamasyonu bronş hiperaktivitesi wheezing-nefes darlığı-öksürük-göğüs sıkışma atak tarzı gece-sabah kötü egzersiz-soğuk hava-enfeksiyon tetikleme, alerjik astım en sık tip çocukluk yüzde seksen atopi eşlik alerjen maruziyet atak eozinofilik inflamasyon havayolu yeniden şekillenmesi kronik, atopik dermatit egzama kaşıntılı inflamatuar deri hastalığı kuru kızarık pullu yama bebek yüz-saçlı deri çocuk dirsek-diz kıvrımları itch-scratch döngüsü kronik relaps-remisyon, tetikleyici alerjen gıda-çevre kontakt irritan sabun-deterjan-yapılı kumaş stres-enfeksiyon kötüleşme ve böcek sokması arı-eşekarısı-yaban arısı lokal reaksiyon şişlik-kızarıklık-ağrı sokma yeri beş ila on santimetre yirmidört ila kırtyaltı saat büyük lokal on santimetre üzeri sistemik reaksiyon anafilaksi ürtiker-solunum-gastrointestinal-kardiyovasküler çoklu organ yaşamı tehdit edici epinefrin acil mevcuttur.
Tanı Yöntemleri
Klinik öykü detaylı anamnez semptom tipi-süre-şiddet-sıklık tetikleyici faktör-zaman ilişkisi gıda yeme sonrası-çevre maruziyet, aile öyküsü ebeveyn-kardeş alerji-astım-egzama atopi yatkınlık değerlendirme, beslenme günlüğü gıda tüketim kayıt semptom ilişkilendirme üç ila yedi gün detaylı miktar-zaman-reaksiyon, çevresel maruziyet ev-okul-oyun alanı toz-nem-evcil hayvan-sigara dumanı maruziyeti, ilaç-aşı öyküsü geçmiş reaksiyon antibiyotik-aşı tip-zaman-semptom tekrar kullanım riski ve fizik muayene cilt inspeksiyon atopik dermatit dağılım-şiddet SCORAD skoru kızarıklık-ödem-sızıntı-kabuk-likenifikasyon, solunum muayene burun mukoza şişlik-soluk-salgı nazal polip-septum deviasyonu göz konjunktiva kızarıklık-göz altı gölge allergic shiner, akciğer oskültasyon wheezing-uzamış ekspirasyon astım ral-ronküs akut atak, büyüme-gelişme boy-kilo persentil kronik hastalık beslenme yetersizliği büyüme geriliği ciddi alerji-kısıtlı diyet mevcuttur. Deri testi deri prick test SPT ön kol damlası allergen prick deri içine yüzeyel on beş dakika sonuç pozitif wheal kabarma üç milimetre üzeri histamin kontrol karşılaştırma, yorumlama pozitif duyarlanma gösterir klinik alerji doğrulamaz yüzde elli ila altmış pozitif test gerçek alerji yok negatif alerji ekarte yüzde doksan beş negatif prediktif değer, yaş sınırı bebek altı ay altı cilt reaktivitesi düşük yanlış negatif bir yaş üzeri güvenilir, koşullar antihistamin beş gün önce kesme oksimetazolin üç gün immünosüpresif kortikosteroid-siklosporin deri hastalığı yaygın egzama test yeri temiz, intradermal test daha hassas yanlış pozitif yüksek deri altı alerjen enjeksiyonu on beş dakika wheal ölçüm ilaç-böcek sokması spesifik kullanım gıda önerilmez ve atopy patch test APT non-IgE alerji geç reaksiyon kırtyaltı ila yetmişiki saat kontakt dermatit-eozinofilik özofajit gıda yaması sırt uygulaması okuma kırtyaltı-yetmişiki saat standart protokol eksik mevcuttur. Kan testleri spesifik IgE serum test immünassay belirli alerjen karşı IgE antikor ölçümü kU/L ünite sınıf sıfır nokta otuzbeş altı negatif sınıf bir ila altı artan pozitiflik, avantaj tek kan örneği yaş kısıtı yok antihistamin kesilme gereksiz cilt hastalığı sorun yok, dezavantaj daha pahalı deri testine göre sonuç birkaç gün yanlış pozitif yüksek, komponent test spesifik protein molekül Ara h iki fıstık major alerjen ciddi alerji Ara h sekiz minor çapraz reaktivite hafif Fel d birinci kedi major Can f beş köpek serum albumin çapraz risk sınıflandırma, total IgE atopi genel marker yüksek atopik eğilim spesifik tanı yok yaş-ırk referans değişken, tam kan sayımı eozinofil sayısı mutlak eozinofil yüzde beş-dörtyüz hücre mikroliter üzeri alerjik hastalık astım-egzama-gıda alerji, triptaz serum mast hücre aktivasyon marker anafilaksi sonrası bir ila üç saat yüksek bazal normal on bir mikrogram litre altı ve gaita testleri kalprotektin-alfa birinci antitripsin gaita FPIES gıda proteini enterokoliti non-IgE inflamasyon intestinal geçirgenlik artışı mevcuttur. Provokasyon testleri oral gıda challenge OFC altın standart gıda alerji tanısı kademeli artan doz gıda verme hastane ortamı iki ila dört saat gözlem reaksiyon izleme, açık challenge open gıda bilinen hasta-doktor beklenti etkisi bias risk ön tarama, tek kör single-blind gıda maskelenmiş hasta bilmiyor doktor biliyor yanlılık azaltma, çift kör plasebo kontrollü DBPCFC gıda-plasebo rastgele maskelenmiş ne hasta ne doktor biliyor altın standart araştırma zaman alıcı, endikasyon belirsiz tanı öykü-test çelişkisi tolerans gelişimi test eskiden alerji şimdi yok güvenli gıda girişi, kontrendikasyon kontrolsüz astım yakın anafilaksi gebelik-emzirme aktif enfeksiyon-egzama alevlenme, risk azaltma acil ekipman epinefrin-oksijen-IV sıvı-antihistamin hazır deneyimli personel hekim-hemşire aç hasta test öncesi dört saat açlık hafif semptom devam orta-şiddetli durdurma, bronş provokasyon metakolin challenge astım tanısı havayolu hiperaktivitesi nebülize metakolin artan konsantrasyon FEV birinci düşüş yüzde yirty pozitif, egzersiz challenge koşu-bisiklet altı ila sekiz dakika FEV birinci düşüş yüzde on beş egzers indüklü bronkospazm EIB tanı ve nazal provokasyon alerjik rinit alerjen sprey burun semptom skorlama hapşırma-akıntı-tıkanıklık artışı nazal peak flow azalma pozitif mevcuttur. Görüntüleme-invaziv göğüs röntgeni akut astım atak pnömoni-pnömotoraks ayırıcı kronik astım hiperinflasyon-peribronşial kalınlaşma, sinüs grafisi-CT kronik rinosinüzit komplikasyon mukozal kalınlaşma-hava -sıvı seviye polip, endoskopi nazal endoskopi rinit-polip direkt görselleştirme mukoza rengi-şişlik-polip-salgı, üst GI endoskopi eozinofilik özofajit biyopsi eozinofi sayısı onbeş hücre üzeri yüksek güç alanı tanı, bronkoskopi bronchoalveolar lavage BAL eozinofilik astım-yabancı cisim aspirasyon nadiren kullanım invaziv ve ayırıcı tanı viral enfeksiyon üst solunum yolu enfeksiyonu rinovirus-RSV wheezing-öksürük geçici astım tetikleyici kronik değil, gastroözofageal reflü GERD asit geri akışı havayolu irritasyonu wheezing-öksürük pH metresinde tanı, kistik fibrozis ter testi klorür yüksek tekrarlayan akciğer enfeksiyonu-kötü büyüme genetik test, immün yetmezlik primer-sekonder tekrarlayan enfeksiyon immünoglobulin düzeyleri IgG-IgA-IgM düşük lenfosit alt tip, yabancı cisim aspirasyon fıstık-oyuncak akut wheezing tek taraf bronkoskopi çıkarma, anatomi anomali trakeomalazi-vasküler ring stridor-wheezing görüntüleme-bronkoskopi ve psikojenik öksürük habit cough stres kaynaklı istirahat-uyku kaybolma tedaviye dirençli psikoloji değerlendirme mevcuttur.
Tedavi ve Yönetim
Alerjen kaçınma gıda alerjisi katı eliminasyon diyeti tanımlanmış alerjen süt-yumurta-fıstık tamamen kaçınma etiket okuma çapraz kontaminasyon önleme, gizli kaynaklar işlenmiş gıda kasein-whey süt ovalbumin yumurta dikkatli kontrol restaurant-okul yemek bilgilendirme, beslenme dengesi eliminasyon beslenme eksikliği süt kalsiyum-D vitamini-protein alternatif kaynak zenginleştirilmiş soya-pirinç sütü-yeşil yapraklı-balık-et diyetisyen danışmanlığı, çapraz reaktivite benzer protein inek sütü-keçi sütü yüzde doksan fıstık-ağaç fıstığı yüzde otuz polen-meyve oral alerji sendromu huş-elma-kiraz bireysel tolerans test zorunlu değil, emziren anne diyeti bebek gıda alerjisi anne eliminasyon besin geçişi anne sütü azaltma tartışmalı şiddetli reaksiyon düşünülebilir, ev tozu akarı yatak-yastık allergen geçirmez kılıf haftalık altmış derece sıcak yıkama kurutma yüksek ısı, nem kontrolü yüzde elli altı dehumidifier havalandırma akar üreme azaltma, halı-peluş oyuncak azaltma sert zemin-yıkanabilir oyuncaklar toz birikimi azaltma HEPA filtre vakum düzenli temizlik, polen mevsimsel yüksek pollen günleri pencere kapalı-dışarı çıkma sınırlı öğleden sonra polen düşük sabah yüksek, giysi-duş dışarı dönüş saç-cilt polen temizleme iç mekana taşıma önleme, küf nem kaynağı sızıntı-kondansasyon tamir havalandırma banyo-mutfak küf temizleme çamaşır suyu yüzde on solüsyon, evcil hayvan kalıcı uzaklaştırma en etkili karar zor hayvan sevgisi aile bağlılığı, alternatif önlemler yatak odasına girmeme HEPA hava temizleyici haftalık yıkama köpek-kedi etkili azaltma tam eliminasyon yok, sigara dumanı pasif içicilik havayolu irritasyonu astım-rinit kötüleşme ev-araba sigara yasağı aile eğitimi bırakma desteği ve çevresel kontrol hava kirliliği yüksek günler iç mekan kalma egzersiz sınırlama AQI air quality index izleme okul-ev rota değişikliği mevcuttur. Farmakoterapi antihistaminler H1 reseptör antagonisti histamin blokajı rinit-ürtiker semptom azaltma, birinci nesil difenhidramin-klorfeniramin sedatif etkisi uyuşukluk-konsantrasyon bozukluğu hızlı etki on beş ila otuz dakika kısa süre dört ila altı saat, ikinci nesil setirizin-loratadin-feksofenadin non-sedatif beyin geçişi az uzun etki yirmdört saat günde bir doz okul-günlük aktivite uygun tercih, nazal spray azelastin hızlı etki on beş dakika lokal uygulama sistemik yan etki az acı tat yan etki hafif, göz damlası olopatadin-ketotifen alerjik konjunktivit kaşıntı-kızarıklık azaltma lokal uygulama, nazal kortikosteroid flutikason-mometason-budesonid alerjik rinit en etkili tedavi anti-inflamatuar tıkanıklık-akıntı-hapşırma azaltma, lokal etki sistemik emilim minimal büyüme etkisi minimal düşük doz güvenli uzun dönem, başlama yavaş bir ila iki hafta tam etki düzenli kullanım gerekli mevsimsel başlangıç iki hafta erken, yan etki burun tahrişi-kanama-kuruluk teknik doğru kullanım septumdan uzak yan duvar püskürtme, inhale kortikosteroid ICS astım kontrolü temel tedavi havayolu inflamasyonu azaltma atak önleme budesonid-flutikason-beklometazon, doz yaşa göre düşük-orta-yüksek iki ila beş yaş nebülizer-spacer mask beş yaş üzeri kuru toz inhaler-metered dose inhaler spacer, yan etki oral kandidiyaz ağız mantarı ağız çalkalama önleme ses kısıklığı büyüme yavaşlaması yüksek doz-uzun dönem düzenli izlem büyüme eğrisi minimal etki fayd risk dengesi, beta agonistler kısa etkili SABA salbutamol-albuterol bronkodilatör akut wheezing-nefes darlığı hızlı rahatlama beş ila on dakika üç ila altı saat etki, uzun etkili LABA salmeterol-formoterol on iki saat etki kronik astım ICS ile kombinasyon tek başına kullanılmaz artmış mortalite riski, lökotrien modifikatörler montelukast lökotrien reseptör antagonisti anti-inflamatuar oral tablet akşam günde bir alerjik rinit-astım özellikle egzersiz indüklü-aspirin duyarlı, yan etki davranış değişikliği ajitasyon-irritabilite-depresyon-intihar düşüncesi FDA uyarısı dikkatli izlem fayda-risk değerlendirme, mast hücre stabilizatörü kromolin sodyum degranülasyon önleme histamin salınımı azaltma rinit-astım-alerjik konjunktivit, profilaktik günde üç ila dört kez akut tedavi değil başlama iki ila dört hafta önce mevsimsel alerji düşük etkililik ikinci sıra, immunoglobülin E anti-IgE omalizumab monoklonal antikor IgE bağlama mast hücre aktivasyon önleme orta-şiddetli astım kontrol altında değil altı yaş üzeri subkutan enjeksiyon iki ila dört hafta, biyolojik ajanlar şiddetli astım dupilumab anti-IL dört-on üç iki hafta bir mepolizumab anti-IL beş dört hafta bir eozinofilik inflamasyon hedefleme pahalı son seçenek, epinefrin anafilaksi birinci tedavi acil IM enjeksiyon otoinjectör EpiPen otuz dakika içinde uyluğa dış yan tekrar doz beş ila on beş dakika yanıtsız iki doz taşıma, doz ağırlığa göre onbeş ila otuzkg nokta on beş mg otuzkg üzeri nokta üç mg erişkin nokta beş mg obez, mekanizma alfa-beta adrenerjik agonist vazokonstrüksiyon-bronkodilatör-kalp hızı artırma şok tersine çevirme ve acil tedavi protokol anafilaksi tanı iki sistem tutulumu-hipotansiyon-bilinen alerjen sonrası derhal epinefrin IM uyluğa lateral vastus, pozisyon sırtüstü bacak kaldırma otuz derece hipotansiyon venöz dönüş artırma, oksijen yüksek akım on ila on beş litre dakika maske yüzde yüz satürasyon yüzde doksan beş üzeri hedef, IV sıvı kristaloid normal salin-ringer laktat yirty ml kg hızlı bolus hipotansiyon düzeltme, ikinci hat antihistamin difenhidramin bir mg kg maksimum elli mg IV-IM histamin blokajı yardımcı, H2 blokör ranitidin bir mg kg H2 reseptör blokajı sinerjistik etki, kortikosteroid metilprednizolon bir ila iki mg kg geç faz önleme bifazik reaksiyon yüzde yirty altı ila oniki saat sonra ikinci atak, gözlem dört ila altı saat hafif sekiz ila yirmidört saat şiddetli bifazik risk izlem vital bulgular-semptomlar mevcuttur. İmmünoterapi alerjen immünoterapi AIT desensitizasyon kademeli artan doz alerjen maruziyet immün tolerans geliştirme IgG artışı-IgE azalma regülatör T hücre indüksiyon, subkutan SCIT enjeksiyon polen-ev tozu akarı-böcek sokması haftalık dozaj artırma üç ila altı ay aylık idame üç ila beş yıl, etkinlik alerjik rinit-astım yüzde altmış ila seksen semptom azaltma ilaç gereksinimi azalma yeni duyarlanma önleme, yan etki lokal reaksiyon enjeksiyon yeri şişlik-kızarıklık-kaşıntı sistemik anafilaksi yüzde bir nadir klinik ortam gözlem otuz dakika epinefrin hazır, sublingual SLIT tablet-damla dil altı ev kullanımı günlük polen-akar tahıl-çimen-ragweed tablet FDA onaylı, avantaj invaziv değil enjeksiyon yok ev uygulaması uyum kolay anafilaksi riski düşük, dezavantaj lokal ağız kaşıntı-şişlik ilk günler-haftalar yüzde yetmiş yan etki geçici günlük kullanım uyum sorunu, oral immünoterapi OIT gıda alerjisi deneysel fıstık-süt-yumurta kademeli oral doz artırma tolerans geliştirme FDA onaylı Palforzia fıstık toz üç evre başlangıç doz artırma klinik-idame ev, sonuç desensitizasyon yüzde altmış ila yetmiş beşyüz mg fıstık tolere sürdürülmüş duyarsızlık SU günlük kullanım devam gerekli kesme duyarlılık geri, risk anafilaksi yüzde on ila yirty tedavi sırasında eozinofilik özofajit yüzde beş ila on kronik yan etki epinefrin taşıma zorunlu ve epikütanöz EPIT yama terapi Viaskin Patch deri yoluyla alerjen absorbsiyon immün hücre etkileşim langerhans hücresi tolerans indüksiyon fıstık-süt deneysel FDA onay bekliyor mevcuttur. Eğitim-yaşam tarzı hasta-aile eğitimi alerji nedir-tetikleyici-semptom tanıma erken müdahale gıda etiket okuma bileşen tanıma çapraz kontaminasyon farkındalığı may contain-produced in facility uyarı ciddi alerji kaçınma, acil eylem planı yazılı plan anafilaksi semptomlar-adım adım eylem-epinefrin kullanımı-acil arama okul-bakıcı paylaşım, epinefrin eğitimi otoinjectör kullanım pratik dummy trainer teknik doğru uyluğa dış yan turuncu uçka basma üç saniye bekleme süre kontrol altı ila on iki ay kullanım süresi değiştirme, okul yönetimi gıda alerji yönetim planı 504 plan okul hemşiresi-öğretmen bilgilendirme epinefrin okul bulundurma allergen-free masa kafeterya arkadaş farkındalık eğitimi zorbalık önleme, sosyal katılım doğum günü parti gıda kontrolü alternatif aktivite oyun-sanat dahil edilme sosyal izolasyon önleme alerji arkadaş buddy system güvenlik, psikolojik destek anksiyete yönetimi alerji-anafilaksi korkusu çocuk-ebeveyn CBT bilişsel davranışcı terapi kaygı azaltma baş etme becerileri, yaşam kalitesi kısıtlama kabul esneklik geliştirme güvenli aktivite dengeleme aşırı koruma-risk yönetimi, beslenme danışmanlığı diyetisyen eliminasyon diyeti beslenme dengesi alternatif kaynak zenginleştirme büyüme izlemi boy-kilo persentil takip ve destek grupları aile destek grup FARE Food Allergy Research Education online forum deneyim paylaşımı bilgi kaynak duygusal destek izolasyon azaltma mevcuttur. Önleme stratejileri primer önleme alerji gelişmesini önleme yüksek riskli bebek ebeveyn atopi erken müdahale, anne sütü emzirme ilk altı ay önerisi WHO koruyucu IgA-prebiyotik-immün modülasyon, formula seçimi yüksek risk ailesinde anne sütü yetersiz extensively hydrolyzed formula kısmen hidrolize yetersiz amino asit formula son seçenek, erken gıda girişi dört ila altı ay katı gıda çeşitli gıda çeşitlilik tolerans penceresi LEAP-EAT çalışmaları fıstık-yumurta erken giriş alerji azaltma geç giriş oniki ay üzeri riski artırma, probiyotik-prebiyotik bağırsak mikrobiyomu gebelik-emzirme-bebek Lactobacillus-Bifidobacterium immün modülasyon kanıt karışık rutin öneri yok, D vitamini gebelik-bebek-çocuk yeterli seviye altıyüz ila bin IU günlük immün modülasyon alerji-astım riski azaltma, evcil hayvan erken maruziyet bebek-erken çocukluk köpek-kedi mikrobiyal çeşitlilik tolerans geliştirme koruyucu etki geç maruziyet duyarlanma riski, sekonder önleme atopik dermatit egzama erken tedavi agresif nemlendirme-topikal kortikosteroid cilt bariyeri koruma transkütanöz duyarlanma önleme gıda alerji-astım progresyonu azaltma, tersiyer önleme var olan alerji kontrol kötüleşme-yeni duyarlanma önleme optimal tedavi uyumu düzenli takip alerjen kaçınma rinit-astım kontrolü yeni alerji riski azaltma ve çevresel kontrol sigara dumanı maruziyeti önleme hamilelik-çocukluk pasif içicilik hava kirliliği azaltma iç mekan trafik yakınlığı uzak mevcuttur.